Komt dat door de stilte??

Ik las in het verslag van het Noordelijk kampioenschap een oproep om stil te zijn tijdens het schaken. Dat deed mij me af vragen: Waarom moeten we stil zijn bij het schaken???

Het lijkt logisch. Schaken is een denksport en dat gaat makkelijker als je je kunt concentreren. En als het stil is kun je je beter concentreren. Het eerste klopt deels, maar klopt het tweede ook? Laten we beginnen waarom het eerste maar deels klopt.

Schaken is een denksport en dat gaat makkelijker als je je kunt concentreren

Dat lijkt toch een niet te bestrijden stelling. Toch ben ik het er niet helemaal mee eens. Ik verdeel schakers vaak in zitters en lopers. Zitters blijven vier uur aan het bord gekluisterd en komen er alleen achter vandaan om een kopje koffie te halen of voor een bezoek aan het toilet. Ze hebben in een teamwedstrijd vaak geen tijd om bij de andere partijen te kijken en sommigen weten zelfs de stand van de wedstrijd niet. De lopers doen hun zet en gaan dan lopen. Ze gaan kijken bij de andere partijen en maken een praatje met anderen. Ik behoor met overgave tot de laatste categorie. Ik kan gewoon niet vier uur achter het bord zitten, of ik moet te ziek zijn om overeind te komen. Ik heb afleiding nodig om te kunnen schaken. Ik speel daarom meestal erg slecht als er geen andere partijen bezig zijn. Des te meer volk, des te plezieriger ik het vind. Je kunt natuurlijk zeggen dat ik afleiding nodig heb om me te kunnen concentreren als ik aan zet ben en dat dat bewijst dat concentreren belangrijk is. Tja, als u het zo bekijkt heeft u natuurlijk gelijk.

Als het stil is kun je je beter concentreren

Hiermede ben ik het niet eens. Toen ik jong was en moest leren kon ik dat niet als het stil was. Er was geluid nodig. Sommige klasgenoten konden alleen leren als er keiharde muziek gespeeld werd. Ik denk dat wel/geen geluid bij het denken iets is dat je aanleert. Dat geldt ook bij het schaken. Persoonlijk zie ik een echte doodse stilte  als een ramp. Je hoort dan namelijk alles. Ik herinner dat wij vroeger KNSB-wedstrijden speelde in een dorpshuis waar het echt stil was. Totdat een kind buiten op de schommel ging schommelen. Het gepiep van die schommel ging door merg en been. En die keer dat er een drumband buiten ging oefenen op het lopen op een ongelijk veld zal me altijd bijblijven. Of die keren dat ik wedstrijdleider was bij een grootmeestertoernooi met slechts een handvol toeschouwers. Zo stil dat als iemand over de houten vloer liep zes grootmeesters verschrikt opkeken. Later met een open toernooi met veel geroezemoes trokken de grootmeesters zich hier niets van aan.

Kortom stilte is niet belangrijk naar mijn mening, maar het feit of het geluid storend werkt. Soms kun je beter voor wat achtergrondgeluid zorgen die de storende geluiden overstemt.

Vergelijk het met tennis. Vroeger moest je doodstil zijn op de tribune. Er werden partijen gestaakt om eerst een toeschouwer te verwijderen die het lef had te roepen. Nu gilt de halve tribune zeker in landen als India en de profspeler trekt zich er niets van aan. Die heeft geleerd om zich daarvan af te zonderen (of is gestopt). Alleen op Wimbledon hoor ik nog het “Quiet please”. Zou dat misschien ook voor schakers moeten gelden. Leren je af te sluiten voor de omgeving. Je concentreren zonder je af te laten leiden. Dat lijkt me niet al te makkelijk, zeker niet voor de huidige schakers.

De andere kant is dat iemand die houdt van schaken met een leuk muziekje als achter- of voorgrond bij het huidige schaken gauw vertrokken is. Het saaie schaken waarbij je stil moet zijn, je je partij alleen mag bespreken als er een analyse zaal is. En vooral na afloop van je partij snel moet vertrekken want voor lol is er geen ruimte. Je moet stil zijn. Dat is niks voor hen. Denk aan de jeugdspelers die dan wel vaak een aangepast tempo krijgen, maar eigenlijk niet mogen analyseren. En zeker niet de spanning van de partij afreageren met een beetje lol. Er zijn nog mensen die spelen!

Natuurlijk zijn degenen die stilte leuk vinden gebleven en die blijven bepalen de regels. En zo is de stilte in het schaken steeds belangrijker geworden. De vraag is of dat goed of slecht is voor het schaken als georganiseerde sport. De grote toernooien als Tata Steel staan bij mij niet bekend als stille sportzalen, maar trekken wel meer schakers dan de interne competities van verenigingen. Misschien zijn er wel meer schakers die vinden dat je tijdens de partij moet kunnen praten met je tegenstander of buurman dan dat er leden zijn van de KNSB. Een kwart miljoen mensen geeft aan regelmatig een potje te schaken en we hebben slechts 20.000 leden. In de categorie 16 tot en met 30 hebben we bijna geen leden.  Komt dat door de stilte ???

 

Geplaatst in colum
5 comments on “Komt dat door de stilte??
  1. FS schreef:

    Misschien moeten we gewoon net als Simon Vestdijk een stofzuiger aanzetten om niet afgeleid te worden door andere geluiden…

  2. GT schreef:

    Interessant verhaal. Van Botwinnik is bekend dat hij analyseerde met de radio hard aan. Het idee was dat hij er op die manier aan gewend raakte dat er lawaai was. Volgens mij gaat het om voorspelbaarheid van geluid. Een zacht geroezemoes of wat lichte achtergrondmuziek is niet erg. Onverwacht geschreeuw of andere harde geluiden wel; dan treden je reflexen in werking die gevaar moeten afwenden. Ik denk overigens niet dat dit gerelateerd is aan het aantal leden. De belangstelling voor het schaken neemt volgens mij af omdat er steeds meer alternatieven voor vrijetijdsbesteding komen. Verder lijkt schaken meer een bezigheid voor wat oudere mensen; jongeren zijn van nature wat drukker en hebben geen zin om zich bezig te houden met een rustige denksport. Dat er tot 16 jaar naar verhouding wel veel jeugdleden zijn, komt door de onevenredig grote maar ook onrendabele investering van de schaakbond in het jeugdschaak.

  3. Tony Westermann schreef:

    Het is de tweede maal dat ik deze site zie. Op deze column over stilte tijdens het schaken wou ik reageren. Iets anders viel mij echter eerder op. Ik probeerde te achterhalen wie het stuk schreef en van wie de reacties waren. Dat lukte niet. Ligt dat aan mij? Zo niet: Waarom is alles anoniem? Ik verwacht op zijn minst onder de button ‘Over de Reporter’ namen te lezen. Ik weet zeker dat ik niet de enige ben. Tony Westermann, Groningen.

    • schaakjan schreef:

      Tony,

      het gaat niet om wie iets schrijft, maar om de inhoud. Nu weten al veel mensen wie achter de naam schaakjan schuil gaat. De artikelen worden echter niet altijd door hem zelf of alleen door hemzelf geschreven. vergelijk het met vroeger. In de krant stond niet de naam van de journalist. Tegenwoordig meer, maar dat komt omdat men persoonlijk eer wilt behalen.
      Dat reacties deels anoniem zijn is de geest van de tijd. Kan soms moeilijk anders omdat je anders je hele leven achtervolgd kunt worden door iets wat je geschreven hebt. Internet vergeet niet, ook niet als je iets verwijderd.

  4. motoom schreef:

    Zou het komen omdat online schaaksites zoals chess.com en lichess.org steeds populairder worden?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: